Log in

I forgot my password

Like/Tweet/+1
Search
 
 

Display results as :
 


Rechercher Advanced Search

Latest topics
» مبارکه
Wed Aug 14, 2013 6:59 am by sepideh

» کیک شوکو هالیک
Sat Aug 03, 2013 11:34 am by sepideh

» دروغگو ها
Fri Aug 02, 2013 9:45 am by sepideh

» برنامه های رمضان 92
Thu Aug 01, 2013 5:33 am by sepideh

»  هم سن و سال
Wed Jul 31, 2013 3:23 pm by sepideh

» جوک و اس ام اس جدید
Wed Jul 31, 2013 7:24 am by sepideh

» اگه گفتید من چه شکلی ام ؟!
Tue Jul 30, 2013 6:45 pm by sepideh

» ببخشید
Tue Jul 30, 2013 6:05 pm by sepideh

» یادداشتای پاییزی ..!ا
Tue Jul 30, 2013 10:43 am by sepideh

» روزنوشت نیلوفر
Tue Jul 30, 2013 10:34 am by sepideh

» مشاعره
Mon Jul 29, 2013 4:45 pm by sepideh

» قانعم کن
Mon Jul 29, 2013 4:18 pm by sepideh

» خصوصیات سایت جدید.ifin.ir
Mon Jul 29, 2013 3:50 pm by sepideh

» فشار خون بالا
Mon Jul 29, 2013 3:47 pm by sepideh

» سراب
Mon Jul 29, 2013 3:45 pm by sepideh

» سلام و از نو
Mon Jul 29, 2013 3:43 pm by sepideh

» من چه دلتنگتم امروز
Thu Oct 13, 2011 11:19 am by azadah

» مدیتیشن تراپی، مراقبه، مکاشفه، متافیزیک
Mon Aug 08, 2011 12:26 pm by godonly

» ترانه های گروه کر دختران
Fri Apr 08, 2011 4:00 am by samamirreza

» سایت شعرپارسی
Tue Mar 15, 2011 4:40 pm by sajad badri

» مرجع دانلود فارسی
Tue Mar 15, 2011 11:05 am by sajad badri

» 9 دی هراسی خواص !!!
Mon Dec 27, 2010 6:55 am by amir215

» شب امتحان تو خوابگاه دخترا و پسرا چه خبره؟
Tue Dec 21, 2010 10:58 am by ashiss

» یالثارات الحسین (ع)
Sat Dec 18, 2010 8:20 am by amir215

» تریبون دادگاه مردمی سران فتنه فیلتر شد !!!
Tue Dec 14, 2010 6:53 am by amir215

» دکترین های فراموش شده (8)
Fri Dec 10, 2010 12:37 pm by amir215

» دانلود HiDownload Platinum 7.971 نرم افزار مدیریت دانلود فایل
Fri Dec 03, 2010 11:44 am by xpxps

» مــهــم!!! قابل توجه اعضای جدید و قدیم ایران فروم
Sat Nov 20, 2010 5:53 pm by HrRo

» ما را هم به این زودی بکشید...!!!
Tue Nov 09, 2010 8:01 am by amir215

» شلوار و شعار
Mon Nov 01, 2010 6:17 am by ilia

» حامد کمیلی، زمانی که هنوز معروف نشده بود!!
Sun Oct 31, 2010 2:12 pm by AHMAD_NOMAD

»  باشم یا نباشم
Sun Oct 31, 2010 1:27 pm by FD6_d

» کاریکاتور هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی
Sat Oct 30, 2010 1:13 pm by FD6_d

» کوچ مقصدی برای پرستو ها !
Sat Oct 30, 2010 5:06 am by amir215

» دوستان داره دیر میشه کاری کنید؟
Wed Oct 27, 2010 2:31 pm by sezar

» شفيعي كدكني يادش گرامي باد
Wed Oct 27, 2010 2:20 pm by sezar

» گزارش تصویری: فیلم «هرچه خدا بخواهد»
Wed Oct 27, 2010 5:20 am by یاس سفید

» هل من ناصر(تقاضا از دوستان)
Tue Oct 26, 2010 1:22 pm by AHMAD_NOMAD

» کلامی از شیخ بهائی:
Tue Oct 26, 2010 1:16 pm by AHMAD_NOMAD

» هندوانه
Tue Oct 26, 2010 3:31 am by یاس سفید

» بابا شاه: از خودم نقاشی کشیدی ام
Mon Oct 25, 2010 1:21 pm by AHMAD_NOMAD

» کدوم انگشت خود را بیشتر دوست دارید؟
Mon Oct 25, 2010 12:47 pm by AHMAD_NOMAD

» پاییز
Mon Oct 25, 2010 12:42 pm by AHMAD_NOMAD

» دانستنی های مفید
Mon Oct 25, 2010 4:45 am by یاس سفید

» گفت و گو
Sun Oct 24, 2010 6:28 am by FD6_d

» درست انتخاب کنید تا شاد باشید
Sat Oct 23, 2010 3:50 am by sezar

» شکاف جنسیتی در سال ۲۰۱۰۲۰۱۰
Fri Oct 22, 2010 3:28 pm by sezar

» حلقه خورشید
Fri Oct 22, 2010 2:44 pm by AHMAD_NOMAD

» ایران فروم در آستانه ی 2 سالگی متحول می شود
Thu Oct 21, 2010 7:14 pm by HrRo

» مشکلات ایران فروم: سخنی دوستانه با آقای خداپرست و دوستان
Thu Oct 21, 2010 1:59 pm by HrRo

» بیچاره موشه!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Thu Oct 21, 2010 5:54 am by sezar

» حیوانی عجیب، نتیجه جفت گیری زرافه و گورخر
Wed Oct 20, 2010 3:02 pm by سها

»  این عکس چیست؟
Wed Oct 20, 2010 2:58 pm by سها

» تصویر جالب: نحوه ایستادن یک هم وطن در بانک!
Wed Oct 20, 2010 1:11 pm by FD6_d

» تصوير يك جلسه مهم در مجلس آمريكا!
Wed Oct 20, 2010 1:11 pm by FD6_d

» فکر می کنید ایشون چکاره هستن؟(عکس)
Tue Oct 19, 2010 2:43 pm by FD6_d

» نامه غضنفر به زنش
Tue Oct 19, 2010 2:38 pm by FD6_d

» کلماتی که نمی خواهید در اتاق عمل بشنوید
Tue Oct 19, 2010 2:30 pm by FD6_d

» دو راهب و دختر زیبا
Tue Oct 19, 2010 2:29 pm by FD6_d

» برادر
Tue Oct 19, 2010 2:28 pm by FD6_d

» میلاد امام مهر،امام رضا(ع)بر همگان مبارک-تقدیم به شما
Tue Oct 19, 2010 2:18 pm by AHMAD_NOMAD

» توهین به مسئولان نظام در نمایشگاه دیجیتال
Tue Oct 19, 2010 2:14 pm by AHMAD_NOMAD

» یه نگاه متفاوت به آدما
Tue Oct 19, 2010 1:24 pm by AHMAD_NOMAD

» تولد دآش جواد
Tue Oct 19, 2010 1:17 pm by AHMAD_NOMAD

» امین 7
Tue Oct 19, 2010 9:18 am by beul

» مسیر امام رضا(ع) از مدینه تا خراسان
Mon Oct 18, 2010 7:32 am by یاس سفید

» مرد گمشده در جزیره
Sun Oct 17, 2010 12:26 pm by javad57m

» هلن کلر زنی برای بودن
Sun Oct 17, 2010 7:06 am by یاس سفید

» برخیز ای موسی
Sat Oct 16, 2010 5:14 am by یاس سفید

» خواندن این متن تنها یک دقیقه از زمان شما را خواهد گرفت
Thu Oct 14, 2010 3:51 am by یاس سفید

» خوابهای بی تعبیر شاهانه !!!
Wed Oct 13, 2010 4:39 am by amir215

» زندیگینامه رهی معیری
Tue Oct 12, 2010 11:18 am by beul

» بیاد رهی معیری
Tue Oct 12, 2010 11:13 am by beul

» دانلود آهنگ یاد من باش با صدای مجید اخشابی
Tue Oct 12, 2010 6:15 am by Adeleh

» نخستین یار من
Mon Oct 11, 2010 1:38 pm by AHMAD_NOMAD

» جایی شبیه رویا در ایران
Mon Oct 11, 2010 1:24 pm by AHMAD_NOMAD

» مسقطی
Mon Oct 11, 2010 5:24 am by یاس سفید

» رابطه دروغگویی و استفاده از صابون!
Mon Oct 11, 2010 4:16 am by یاس سفید

» وصیت نامه زیبای حسین پناهی
Mon Oct 11, 2010 4:04 am by یاس سفید

» نمیخواین چیزی بگین!!ا
Sun Oct 10, 2010 5:06 am by rasoul_myself

» ايران شناسي ياستان شناسي معرفي يه سايت باحال
Sun Oct 10, 2010 5:06 am by rasoul_myself

» گزارش تصويري كنسرت شهرام ناظري در گرگان
Sun Oct 10, 2010 4:19 am by javad57m

» فعالیت جالب ماموران شهرداری!
Sat Oct 09, 2010 5:46 pm by faezeh

» چطور رژ لب مناسبم را انتخاب کنم؟
Sat Oct 09, 2010 4:59 am by یاس سفید

» دخترای قدیم
Sat Oct 09, 2010 4:58 am by یاس سفید

» تصویر عجیب
Sat Oct 09, 2010 4:55 am by یاس سفید

» گل شیپوری
Sat Oct 09, 2010 4:55 am by یاس سفید

» تفاوت GPS و GPRS
Fri Oct 08, 2010 4:21 pm by AHMAD_NOMAD

» با استفاده از يک فشارسنج، ارتفاع يک آسمان خراش اندازه می گیرد
Fri Oct 08, 2010 4:19 pm by FD6_d

» آموزش خود کشی
Fri Oct 08, 2010 4:16 pm by FD6_d

» اسیر
Fri Oct 08, 2010 4:13 pm by FD6_d

» رسوم در زمان قاجار
Fri Oct 08, 2010 4:12 pm by FD6_d

» 101%
Fri Oct 08, 2010 3:56 pm by AHMAD_NOMAD

» مرگ در ساعت 11
Fri Oct 08, 2010 3:18 pm by AHMAD_NOMAD

» ملکه ای که میخواست نسل مردان را از روی زمین بردارد!
Fri Oct 08, 2010 3:16 pm by AHMAD_NOMAD

» عتيقه‌فروش
Fri Oct 08, 2010 3:10 pm by AHMAD_NOMAD

» مروري ‌بر جذاب‌ترين ‌برنامه‌ها و سريال‌هاي دهه 60
Fri Oct 08, 2010 2:59 pm by AHMAD_NOMAD

» آرزو می کنم که د ر تنهایی تنهاییت تنها بمانی
Fri Oct 08, 2010 2:51 pm by AHMAD_NOMAD

» رضا خندان بازیگر سریال «مختارنامه» درگذشت
Fri Oct 08, 2010 1:57 pm by faezeh


پری در فرهنگ و ادبیات ایران

View previous topic View next topic Go down

پری در فرهنگ و ادبیات ایران

Post by یاس سفید on Tue Oct 05, 2010 5:25 am

پری قرن‏هاست که در ذهن و اندیشه ایرانیان زنده مانده است. از اوستا تا قصّه‏های عامیانه مادربزرگ‏ها، نام پری‏ بارها تکرار شده است. پری موجودی افسانه‏ای و بسیار زیبا و فریباست. در طیّ قرن‏ها، شخصیت او بارها دگرگون شده؛ گاه مظهر هر گونه پلیدی و بدخواهی است و گاه همچون فرشته، به گفته حافظ (متوفی: 792 ق.)، «از هر عیب بری است»؛ گاه همراه جادوان (= جادوگران) است و گاه با جن یکسان.

نام پری در اوستا به صورت «Pairika» و در زبان پهلوی ذکر شده است.
پریان در اوستا موجوداتی اهریمنی و نابکارند که از آنها در کنار «جادوان» یاد شده است. در کنار دریای «فراخکرت» به صورت ستارگان دنباله‏دار در میان زمین و آسمان می‏پرند و ستاره «تشتر» آنها را در هم می‏شکند. همچنان که «تشتر» در برابر «پری خشک‏سالی» نیز پایداری نموده و او را شکست داده است.
«موش‏پری» یکی از پریانی است که نامش در اوستا آمده است و دیگری پری «خناثئیتی» است که گرشاسپ، پهلوان مشهور، با او ارتباط داشت. پری در زند وندیداد «دیوزن» معرفی شده است.
در جایی از بندهش نیز به همین مفهوم به کار رفته و در جای دیگری از آن از جمله موجودات اهریمنی است که نامش در کنار نام «جادو» آمده است.
از اوستا تا قصّه‏های عامیانه مادربزرگ‏ها، نام پری‏ بارها تکرار شده است. پری موجودی افسانه‏ای و بسیار زیبا و فریباست. در طیّ قرن‏ها، شخصیت او بارها دگرگون شده؛ در گزیده‏های زادسپرم از «پری سگ‏ پیکر» که در بیشه‏ای جای دارد، یاد شده است و همچنین از «پری پیکران»‏ی که از دریا برآیند و پوشش مادی دارند و با جادوگری آفریدگان را تباه کنند.
در شاهنامه از پری در کنار «دیو» و نیز در کنار مرغ و جانوران درنده جزو فرمان بران و سپاهیان برخی از شاهان پیشدادی یاد شده است.

برخی از اسطوره شناسان ایرانی معتقدند که در روزگاران کهن، پیش از دین زرتشت، پری در اصل ایزد بانوی باروری و زایش بود که تولد فرزندان، برکت و فراوانی نعمت، جاری شدن آب‏ها و رویش گیاهان به نیروی او بستگی داشت.
پری به مردان عشق می‏ورزید و آتش عشق را در نهاد انسان‏ها بر می‏افروخت و در این کار مانند زنی جوان، بسیار زیبا و فریبنده تصور می‏شد. ظاهراً پری پیش از ظهور دین زرتشت ستایش می‏شد اما با دین‏آوری زرتشت و در پی آن دگرگونی‏های اجتماعی، در اعتقادات زرتشتیان به صورت موجودی زشت و اهریمنی درآمد.
با این حال، طرفه آن است که امروزه همچنان برخی از زرتشتیان برای گرفتن حاجت به «دخترشاه پریان» متوسل می‏شوند و سفره‏ای را به نام او همراه با آیینی خاصّ می‏گسترند.
نشان‏هایی از تصورات دیرین ایرانیان درباره ارتباط پری با کامکاری و باروری، با چهره‏ای ستودنی در ادب فارسی دوره اسلامی و فرهنگ عامه ایران باقی مانده است.

با وجود چهره اهریمنی پری در دین زردشتی، پری در ادب فارسی مظهر زیبایی است؛
چنان که شاعران معشوق خود را به پری مانند کرده‏اند. پری در کنار «حوری» و واژگانی مانند «ماه»، «گل» و «سرو»، که زیبایی و خوش‏اندامی را وصف می‏کند، در شعر غنایی فارسی بسیار به کار رفته است؛ و ترکیباتی نظیر پری پیکر، پری چهره، پری دیدار، پری‏رخسار، پری روی، پری‏زاد و پری‏زاده، همه زیبایی و دلربایی را وصف می‏کند.
در داستان‏های فارسی «دختر شاه‏پریان» آنچنان زیبا است که ازدواج با او به‏صورت آرزو در آمده است و در قصّه‏های عامیانه بارها از عشق‏ورزی و ازدواج قهرمانان داستان با پریان، خاصّه دختر شاه پریان، یاد شده است؛ همچنان‏که اسکندر، مطابق اسکندرنامه نسخه نفیسی، با پادشاه پریان به نام آراقیت و سپاهیانش با پریان دیگر، و حمزه در قصّه حمزه با اسمای پری ازدواج می‏کنند. بدین ترتیب، پری در قصّه‏های فارسی، بیش و کم، عیش و طرب و کام‏ورزی و عشق‏بازی را تداعی می‏کند و از آن است که در «اسکندرنامه‌ی کبیر» نام‏های سه دختر شاه پریان، ملک طیفور، عبارت است از: فرح‏افزار، روح افزا و عیش‏افزا.

گاه پریان خود عاشق قهرمانان داستان می‏شوند و اگر قهرمانان به وصال با آنها تن در ندهند، پریان آنان را می‏آزارند و یا گرفتار جادو می‏کنند. در سام‏نامه، منظومه‌ای منسوب به خواجوی کرمانی، شاعر سده هشتم، عالم افروز پری نیز عاشق سام است و می‏خواهد با او درآمیزد؛ اما سام که دل‏باخته پری‏دخت، دختر خاقان‏ چین، است، همواره از پیوند با این پری سر می‏پیچد و او نیز با افسون خود پری‏دخت را به دریای چین می‏اندازد. با عنایت به اینکه در اوستا «Sama» لقب گرشاسپ است، چنین به نظر می‏رسد که عالم افروز در سام نامه دگرگونه‏ای از همان پری خناثئیتی است که مطابق اوستا گرشاسب با او در آمیخت.
در داستان‏های فارسی «دختر شاه‏پریان» آنچنان زیبا است که ازدواج با او به‏صورت آرزو در آمده است و در قصّه‏های عامیانه بارها از عشق‏ورزی و ازدواج قهرمانان داستان با پریان، خاصّه دختر شاه پریان، یاد شده است؛
در هزار و یک شب پری «جنیه» نامیده شده است و در حکایت «نورالدین و شمس‏الدین» و حکایت «ملک شهرمان و قمرزمان» پریان باعث می‏شوند که دختر و پسری به یکدیگر عشق بورزند و با هم ازدواج کنند؛ چنان‏که بیژن در شاهنامه نیز در دفاع خود نزد افراسیاب، پری را باعث عشق خود و منیژه معرّفی می‏کند. این همه، ظاهراً، بازتابی از اعتقادات ایرانیان باستان درباره پری به عنوان الهه عشق و زایش است.

برخی از عوام ایران جایگاه پریان را که عبارت است از چشمه‏ سارها، چاه‏ها، پاکنه‏ها و پلکان آب انبارها، اصطلاحاً «فاضل» می‏نامند. شایان توجّه است که در بیشتر مکان‏های فاضل رطوبت هست؛ چنان‏که‏گویی پری به گونه‏ای با آب و رطوبت پیوند دارد. در اعتقادات ایرانیان باستان نیز جاری شدن آب‏ها و رویش گیاهان به گونه‏ای با پری در ارتباط بوده است.
در داستان‏های فارسی نیز جایگاه پریان یا در چاه است، یا در دریاست، و یا در نهر و چشمه به سر می‏برند و به آبتنی و شست‏وشوی مشغولند. در بخشی از داراب‏نامه ی طرسوسی با انسان‏های آبی روبه‏روییم و از جمله زنی آبی که بسیار زیباست و قهرمان داستان دل‏باخته اوست و با هم ازدواج می‏کنند.
شاید این زن آبی همان «پری‏ دریایی» باشد که ظاهراً اصل و نسب ایرانی ندارد و از اساطیر یونان و روم به فرهنگ ایرانی وارد شده است. به هر حال، در داستان‏های فارسی همیشه هم جایگاه پریان در آب نیست. گاه نیز در زیرزمین پنهان‏اند که البته در آنجا نیز رطوبت هست. در برخی از داستان‏ها هم جای آن‏ها در کوه قاف یا نزدیک به آن ذکر شده است.

مطابق با آنچه در زبان و ادب فارسی آمده است، پریان از دیدگان انسان‏ها پنهان‏اند، به سرعت در حرکت‏اند، بال و پر دارند، در هوا پرواز می‏کنند و پیش از آنکه به زمین فرود آیند، دود و ابر در آسمان پدیدار می‏گردد. چهره آنها مانند آدمی است اما اندام‏شان در داراب‏نامه ی طرسوسی به مرغ و پاهای‏شان در اسکندرنامه به چهار‏پایان شبیه است که در این صورت با سانتورها یا قنطورس‏ها (Centaurus) در اساطیر یونان و روم همانندند. برخی از پریان با آدمیان همزادند و چهره آنان همانند چهره انسان همزادشان است.

پریان جلد دارند و گاه برای آبتنی از جلد خود بیرون می‏آیند و اگر کسی جلد آنها را برباید، نمی‏توانند بگریزند. گاه نیز آنها در میوه‏هایی نظیر نارنج و انار پنهانند؛ و، به احتمال بسیار، در قصّه مشهور «نارنج و ترنج» (بن مایه 408) دختر نارنج و ترنج ‏پری است. پریان چون جادوی می‏دانند، به شکل‏های اسب، گاو، اژدها، شیر و چهارپایان دیگر در می‏آیند. گاه نیز به‏صورت مار، به ویژه مار سفید و مارمولک‏اند. در بسیاری از موارد هم به شکل پرندگان، خاصّه، کبوتر/ کفتر، ظاهر می‏شوند. در بسیاری از موارد نیز، به ویژه هنگامی که بخواهند قهرمانی را بفریبند و یا او را گرفتار بند عشق خود کنند، به شکل گورخری زیبا در می‏آیند و قهرمان را به دنبال خود می‏کشانند. (گفتنی است که در این گونه موارد، در قصّه‏های متاخّرتر «آهو» به جای «گورخر» ذکر شده است.) در شاهنامه بهرام چوبین را نیز گوری زیبا به دنبال خود می‏کشاند تا به کاخ زنی راه می‏یابد و میهمان او می‏گردد و هنگامی که از وی جدا می‏شود، منشی دیگر می‏یابد. اگر چه در شاهنامه زن یاد شده، به صراحت پری معرّفی نشده است؛ اما اسلوب داستان، مانند داستان‏های عشق پریان است و تو گویی بهرام پس از ملاقات با زن اسرارآمیز، «پری زده» شده است؛ چنان‏که در یکی از نسخه‏های کهن ترجمه تاریخ طبری، زن یاد شده، به صراحت «پری» دانسته شده که عاشق بهرام است و در مقابله بهرام و سپاهیانش با دشمنان‏شان، او با یارانش پیش سپاه بهرام می‏ایستند و دشمنان بهرام هزیمت می‏کنند. پایان سحر‏آمیز زندگی بهرام گور، پادشاه ساسانی، در هفت‏پیکر نیز قابل تامّل است که او گوری را دنبال می‏کند و از پی آن به غاری می‏رود و از دیدگان مردم پنهان می‌شود. شاید آن گور نیز در داستان بهرام، همان پری باشد.
اگر چه در شاهنامه زن یاد شده، به صراحت پری معرّفی نشده است؛ اما اسلوب داستان، مانند داستان‏های عشق پریان است و تو گویی بهرام پس از ملاقات با زن اسرارآمیز، «پری زده» شده است؛
در داستان‏های عامیانه فارسی پریان مذکّر نیز حضور دارند. پریان از اسرار همه چیز آگاهند و در جادوی چیره‏دست اند. با این حال، مطالب سمک عیار نشان می‏دهد که پریان همان جادوان (= جادوگران) نیستند چنان‏که در اوستا نیز این دو از هم تفکیک شده‏اند.

در قصّه‏های فارسی، پریان گاه با دیوها دوست‏اند و دیوها آنها را یاری می‏رسانند؛ و گاه نیز با هم دشمن و در ستیزند. در بسیاری از قصّه‏ها نیز دیوی عاشق پری است و او را به تمنّای وصال خود اسیر کرده است؛ اما پری از پیوستن با دیو سخت امتناع دارد.
در داستان‏های فارسی با دو گروه از پریان روبه روییم: گروهی که کافر و بدکردارند و آدمیان را می‏آزارند، زهر در چشمه‏ها می‏کنند، انسان‏ها را می‏ربایند و سر دل‏باختگان و خواستگاران خود را می‏برند، که ظاهراً در این‏گونه داستان‏ها صبغه‏ای از اعتقادات کهن زردشتی درباره پری نمودار است؛ و گروهی دیگر از پریان، که خداپرست و نیک‏رفتارند و با جادوی خود به قهرمانان داستان یاری می‏رسانند، یا آنان را راهنمایی می‏کنند که با برگ درختی سحرآمیز چگونه دردها را درمان، به‏ویژه چشمان نابینا را بینا کنند، در این گونه موارد ظاهراً صبغه قداست والهی پری پیش از ظهور زرتشت، حفظ شده است.

پریان کافر و بدکردار از نام خدا می‏گریزند و آدمیان را گرفتار طلسم و جادو می‏کنند. قهرمانان برای رهایی از طلسم پریان به راهنمایی عابدی خداپرست نیازمندند که در سمک عیار از او به عنوان «یزدان‏پرست» یاد شده است و کارهای او وظایف کاهنان را در جوامع باستانی تداعی می‏کند. گاه نیز خضر و الیاس قهرمانان را از طلسم رها می‏کنند. پریان دارای گنج‏اند و هنگامی که قهرمانان طلسم آنها را می‏شکنند، گنج و سرمایه پریان را به دست می‏آورند.

داستان‏های پریان بخشی از ادبیات بسیاری از مردم جهان را تشکیل می‏دهد که برخی از ویژگی‏های پریان در ادبیات همه آنان مشترک است، نظیر اینکه پریان با جادوی خود خصلت‏های نیک یا بد را به نوزادان می‏بخشند، اندیشه‏های دیگران را در می‏یابند و از آینده خبر می‏دهند، دارای کاخ‏ها و سفره‏های رنگین‏اند، اشیاء و اشخاص را با جادوی خود به صورت‏های گوناگون در می‏آورند و گنج و سرمایه سرشار دارند که به دیگران می‏بخشند. این ویژگی‏ها در قصّه‏های عامیانه فارسی هم بیش و کم دیده می‏شود.
پریان با جادوی خود خصلت‏های نیک یا بد را به نوزادان می‏بخشند، اندیشه‏های دیگران را در می‏یابند و از آینده خبر می‏دهند، ...
پری در ادب فارسی گاه به معنی «فرشته» و متضاد نام‏هایی مانند «دیو» و «اهرمن»، به معنی شیطان، به کار رفته است. در بسیاری از موارد هم با «جن» هم معنا است، چناکه در مرزبان‏نامه آمده است که معزّمان (= افسون‏گران و جن‏گیران) پری را در شیشه می‏کنند و در غزلیات مولانا نیز به این موضوع اشاره شده است؛ اما در مثنوی از اینکه دیو (= جن) را در شیشه می‏کنند، سخن رفته است. در برخی از ترجمه‏های کهن فارسی قرآن نیز واژه «جن» به «پری» ترجمه شده است و در شعر فارسی به اینکه پری‏ همانند جن با جنون و دیوانگی مرتبط است، اشاره شده است. ترکیباتی هم نظیر «پری‏افسای»، «پری‏بند»، «پری‏خوان»، «پری‏سای» و «پری گرفته» به معنی «جن‏گیر» است.

امروزه، برخی از عوام ایران پریان را «خوبان» و «از ما بهتران» نیز می‏گویند و معتقدند که زیر درختان و در کنار چشمه‏سارها و چاه‏ها نباید خوابید زیرا ممکن است که آدمی «پری‏زده» شود؛ و آزار پریان را، که گاه منجر به جنون شخصی پری‏زده می‏شود، اصطلاحاً «ظفر» می‏گویند. برای درمان پری‏زده، به راهنمایی غیب‏گو یا پری‏خوان، در مکان «فاضل»، نظیر سایه درخت و کنار چشمه‏سار، زیرزمین و آب‏انبار، سفره‏ای که پارچه سبز یا سفید، آرد، نمک، شمع و آیینه از لوازم آن بود می‏گستردند و به خواندن اوراد می‏پرداختند. این رسم که «سفره سبزی کردن» نام دارد، اکنون تقریباً منسوخ شده است.
در اعتقادات ایرانیان کهن دو تصوّر درباره پری وجود داشت: یکی تصوّر منفی، که بر طبق اعتقادات زردشتی پری را پلید و اهریمنی می‏دانست؛ و دیگری تصوّری که پری را الهه عشق و باروری می‏دانست و صبغه قداست به پری می‏داد. پس از ورود اسلام به ایران نیز این دو ذهنیّت درباره پری دوام یافت. همچنین، ویژگی‏های پری زردشتی با اعتقادات درباره جنیان بدجنس و شیاطین در آمیخت و، از سویی دیگر نیز، پری که زمانی ایزدبانو بود، مترادف با فرشته و حوری پنداشته شد. اما مهم این است که در طی قرن‏ها پری همچنان در اندیشه و باورهای ایرانیان باقی مانده است.


یاس سفید
کاربر حرفه‌ای
کاربر حرفه‌ای

Female Posts : 971
Location : تهران
Reputation : 45
Points : 7733
Join date : 2009-01-06

http://www.gole-naz.blogfa.com

Back to top Go down

Re: پری در فرهنگ و ادبیات ایران

Post by FD6_d on Fri Oct 08, 2010 10:10 am

اوووووووووف چه طولانی بود

FD6_d
کاربر نیمه‌فعّال
کاربر نیمه‌فعّال

Male Posts : 70
Location : ایران فارس شیراز
Job/hobbies : زبان
About : خوبه
Reputation : 0
Points : 5009
Join date : 2010-03-15

Back to top Go down

View previous topic View next topic Back to top


 
Permissions in this forum:
You cannot reply to topics in this forum